Japanse prenten collectie | Tentoonstellingen | Over Japanse prenten | Catalogus | Andere erfgoedcollecties | | Disclaimer

De 36 geesten van Yoshitoshi | De grote golf bij Kanagawa | Harde mannen, zachte vrouwen | De vier jaargetijden

De 36 geesten van Yoshitoshi | 04.08.09 - 13.09.09

Verhalen over geesten waren populair in Japan. Mensen ontmoetten elkaar bij kaarslicht om elkaar enge verhalen te vertellen. Na elke legende werd symbolisch een kaars gedoofd en begon het volgende verhaal.

Toen Yoshitoshi [1839-1892†] ‘Honderd verhalen over geesten’ creëerde, liet hij zich inspireren door deze traditie. Zesentwintig ontwerpen en een titelpagina werden gepubliceerd in 1865. Het werd zijn eerste populaire serie Japanse prenten.

Twee decennia later verbeeldde hij opnieuw verhalen over geesten. De ‘Nieuwe afbeeldingen van 36 geesten’ werd Yoshitoshi’s laatste belangrijke reeks. De houtsneden verwijzen naar verschillende Japanse en Chinese verhalen. Tijdens de ingewikkelde voorbereidingen van het drukproces, kreeg Yoshitoshi hulp van vele leerlingen. Gemiddeld twaalf blokken hout werden per ontwerp gesneden. Elk zorgde voor een afzonderlijke kleur of effect op de prent. De prenten uit van deze expositie, tonen het vakmanschap van de makers.

Yoshitoshi’s 36 prenten werden van 1889 tot 1892 gedrukt. Drie ervan verschenen pas na zijn dood. Yoshitoshi was inmiddels een beroemd kunstenaar en de eerste edities van de serie waren dan ook onmiddellijk uitverkocht.

De houtsneden zijn voor westerlingen soms lastig te doorgronden. De beeldtaal en de symbolen die gebruikt worden, verwijzen naar lokale gebruiken. Vandaar dat men aan de rand van de prent een eenvoudige beschrijving drukte. Ook de naam van de uitgever en van de kunstenaar werden afgedrukt en voorzien van een eigen stempel.

De grote golf bij Kanagawa en 45 andere Japanse landschapsprenten | 25.06.06 - 26.08.06

Deze zomer tentoonstelling van Japanse Prenten, uit het bezit van Centre Céramique, geven een beeld van de eeuwenoude traditionele Japanse kunstvorm.

'De grote golf bij Kanagawa' is wellicht de beroemdste Japanse prent die ooit gemaakt is. Een grote versie van deze prent van Katsushika Hokusai behoort tot de collectie Japanse houtsneden van Centre Céramique. In de zomertentoonstelling toont Centre Céramique een keuze uit deze collectie. Naast 'De grote golf' zijn er 45 andere groot formaat prenten te bewonderen. In deze selectie staan drama, melancholie en idylle in Japanse landschapskunst centraal. 'The Great Wave off Kanagawa' is perhaps the most famous Japanese print ever made. A large version of this print by Katsushika Hokusai is among the collection of Japanese woodblock prints of Centre Céramique. Apart from 'The Great Wave', Centre Céramique has selected 45 other sheets from this collection for its summer exhibition. Drama, melancholy, and romance as aspects of Japanese landscape art is the central theme of this selection.

Het landschap als thematische hoofdmotief komt zowel voor in oudste prenten als in de meest recente werken: van Hiroshige's 'Stortbui in Shono' uit 1832 tot 'De Etai brug in de ochtend van Motoji Sugiyama uit 1999, een eigentijdse verbeelding van een oud motief. Andere prenten in de tentoonstelling zijn juist tijdloos van karakter: de eeuwige schoonheid van een berglandschap of van een tak kersenbloesem gevangen in de gestileerde lijn en het geraffineerde kleurenspel dat de Japanse houtsnede typeert.

In andere prenten wordt het landschap achtergrond: het schouwtoneel van dramatische legenden en historische gebeurtenissen, zoals de Chinees-Japanse oorlog. Of van de romantiek van menselijke en dierlijke ontmoetingen: de liefdesdans van kraanvogels in de sneeuw.

Niet alle prenten vertonen Japanse motieven: een aantal drukken toont panorama's in Afrika en Amerika, en er is zelfs een 'Japans' gezicht op het Nederlandse plaatsje Hoorn. Door het thema breed te interpreteren wordt een beeld gegeven van de reikwijdte van de Japanse prentkunst, hoeveel diversiteit -in stijl, in onderwerp, in sfeer- er binnen een traditionele, verfijnde techniek als de Japanse kleurenhoutsnede mogelijk is.

Ook wordt duidelijk dat de Japanse prentkunst absoluut niet in isolement kan worden gezien. Veel Japanse prentmakers geven blijk van kennis van de westerse kunst, of ontlenen, zoals de wereldreiziger Toshi Yoshida, hun motieven aan de wereld buiten Japan. Aan de andere kant zijn veel Japanse prenten voor een Westers publiek zeer herkenbaar, door de invloed die ze -via Whistler, de Impressionisten, Van Gogh, - op de Westerse kunst hebben gehad. Een invloed die -via het Japanse stripverhaal en het computerspel- ook nu nog sterk is, met name op de boekillustratie, de strip en de grafische vormgeving.

Harde Mannen, Zachte Vrouwen: twee werelden in Japanse prenten | 04.10.05 - 13.11.05

Tweeëntwintig prenten nemen ons mee naar het feodale Japan, waar niets ontziende, keiharde samoerai strijden voor hun rebellerende leenheren, de daimyo’s, en samen met de ronin, samoerai zonder meester, plunderend het land verwoesten. Ook gunnen ze ons een blik in het leven van courtisanes, hofdames en hoeren, als wij de prenten mogen geloven zachtaardige, wat wereldvreemde wezens, die vooral één plicht hadden: de heren der schepping op iedere denkbare wijze te behagen.

Afgebeeld wordt het rustige huiselijke bestaan, maar ook de minder gemakkelijke aspecten uit hun leven: Een tsujigimi, een publieke vrouw van de laagste rang, met haar matje onder de arm. Een prinses, die net een aanval met pijlen overleefd heeft,wordt gered door een geweldenaar, duidelijk een harde man. En die vluchtende dame, belaagd door een uit plassen van bloed opdoemende wreedaard-met-slagersmes. Tevergeefs, ook zij zal sneuvelen...

Het verenigde Japan ontstond na eeuwenlange strijd. Na 1580 volgde een lange rustige periode. De formele macht lag bij de keizer in Kyoto , maar de feitelijke macht werd uitgeoefend door de shogun, die in Edo, het huidige Tokio, resideerde. Leenheren en hun gevolg waren verplicht een groot deel van het jaar onder toezicht in Tokio te verblijven. Daar heerste een scheve verhouding tussen de machtige mannen en arme vrouwen. Idealiter verdedigden mannen hun eer als stoere krijgers en voegden vrouwen zich willig naar andermans wensen. Uit de gekozen prenten blijkt dat zulke vooroordelen ook in de prentkunst meestal werden bevestigd.

Op één na zijn alle getoonde houtsneden ontworpen door Tsukioka Yoshitoshi (1839-1892). De andere stamt van zijn leermeester Utagawa Kuniyoshi (1791-1861). Daarnaast wordt een prent getoond van de Amerikaanse eigentijdse kunstenaar Roy Lichtenstein (1923-1997): gebaseerd op een stripverhaal. Het thema sluit bij dat van een van prenten van Yoshitoshi.

Yoshitoshi ordende zijn werk vaak in reeksen. Gebruikt zijn prenten uit de series Honderd manen, Tweeëndertig aspecten van vrouwen en Moedige krijgers. Veel prenten laten legendarische episodes zien uit de Japanse vaderlandse geschiedenis, of vaker nog, uit oude, bijna mythische verhalen, die iedere Japanner kent en die onlosmakelijk deel uitmaken van de Japanse cultuur.

De prenten waren een gebruiksartikel, men kocht ze voor letterlijk een paar centen, en je kwam ze tegen in ieder Japans huis. Soms werden prenten zo vaak herdrukt, dat de oorspronkelijke houtblokken versleten waren, en de prent opnieuw gesneden moest worden. Pas later werden ze een verzamelobject.

De geëxposeerde prenten maken deel uit van een omvangrijke schenking aan de Gemeen-te Maastricht, thans onderdeel van de collecties van het Centre Céramique.

“voor ieder afgeslagen hoofd kreeg hij een bonus"